B5 Vitamini - Pantotenik Asit

Pantotenik asit ilk defa Williams ve arkadaşları tarafından 1933 yılında mayalarda ve mikro organizmalarda gelişim faktörü olarak gösterilmiş.

Bundan sonra da 1940 yılında pantotenik asit izole edilmiş ve strüktürü tayin edilmiş.

Pantotenik asid (C9H17O5N ) β-alanin türevinden meydana gelmiş peptid bağlı bir bileşiktir. Kimyasal yapısı α, γ-dihidroksi- β-dimetil bütiril- β-alanindir.
Pantotenik asit adını doğada çok yaygın bulunmasından almıştır (pantothen:her yer).
Bütirik asidin dimetil türevinin beta alanine bağlanmış şeklidir. Açık sarı yağlı bir maddedir, kristal değildir. Kalsiyum tuzu kristal halde olabilir ve kalsiyum tuzu suda kolaylıkla erir.
Piyasada bulunan şekli kalsiyum pantotenattır (calcium pantothenate). Tam nötr çözeltilerde ısıtılmaya dayanıklı olmakla birlikte hafif asit ya da hafif alkali çözeltilerde ısı ile kolayl ıkla parçalanır.

Pantotenik asid koenzim A’nın yapısına girer. Koenzim A ise asetil ve asil gruplarının alıcısı ya da vericisi olarak pek çok biyokimyasal reaksiyonun oluşmasını mümkün kılar.
Bunlar arasında prüvatın oksidasyonu, yağ asitlerinin oksidasyonu, bazı ilaçların ve kolinin asetilasyonu, yağ asitlerinin, kolesterolün ve steroid hormonların sentezi sayılabilir.
Pantotenik asid, asetilkolin gibi sinir iletimini sağlayan maddelerin üretimine katılır.
Çeşitli böbrek üstü bezi hormonları, steroidler ve kortizonun oluşumunda hayati rol oynadığı için antistres vitamini olarak da tanımlanır.
Depresyonla savaşmakta olan faydasının yanı s ıra mide barsak sisteminin normal çalışmasına yardımcı olur; kolesterol, D vitamini, kırmızı kan hücreleri ve antikorların üretimi için gereklidir.
Böbrek üstü bezinin fonksiyonunu destekler, enerji metabolizmasında gereklidir. Yara iyileşmesini uyarır. Stresi yatıştırır.
Alerjilerin tedavisinde, alkolizm, karaciğer sirozu, kabızlık tedavisinde yararlıdır.

Besinsel Kaynaklar:

Pantotenik asid bileşik şekilde bütün canlı hayvanların dokularında bulunur.
Mayalarda, karaciğerde, böbreklerde, yumurtada, beyinde, etlerde, sütte, bazı balıklarda bulunur.
Bitkilerde, meyvelerde pantotenik asit oldukça azdır.
Dana eti, karaciğer, balık, tavuk, yumurta, peynir, fasulye, tüm tahıllar, hububatlar, karnabahar, bezelye, avakado, patates, mısır, kuru yemişler de bolca bulunur.

Günlük Gereksinim:

İnsanlarda pantotenik asit ihtiyacı tam bilinmemekle beraber erişkinlerde günde 10-15 mg. civarında pantotenik asite ihtiyaç olduğu kabul edilmektedir.

Eksikliği:

Tüm diğer B gurubu vitaminlerde olduğu gibi iştah kaybı ve büyümenin durması en önemli yetmezlik belirtilerindendir.
Daha şiddetli yetmezlik hallerinde özellikle ayaklarda, göz kulak ve ağız kenarlarında yağlı döküntülü deri ile karakterize dermatitis tablosu ortaya çıkar.
Saç ve tüy dökülmeleri ile depigmentasyon gözlenir.